کاهش تراز دریای خزر شتاب گرفته است
به گزارش فقط سفر، معاون محیط زیست دریایی و تالاب های سازمان حفاظت محیط زیست، با اشاره به سیر نزولی تراز دریای خزر اظهار داشت: کاهش تراز خزر در سالهای اخیر شتاب گرفته است.
به گزارش فقط سفر به نقل از مهر، نشست خبری هفتمین اجلاس کشورهای متعاهد کنوانسیون چارچوب محافظت از محیط زیست دریایی دریای خزر (کنوانسیون تهران) ـ کاپ ۷، روز سه شنبه ۳۱ شهریور ۱۴۰۵ انجام شد.
احمدرضا لاهیجان زاده، معاون محیط زیست دریایی و تالاب های سازمان حفاظت محیط زیست، ضمن اشاره به روند کاهشی تراز دریای خزر اظهار داشت: کاهش تراز خزر در سالیان اخیر شتاب گرفته و در حالیکه این میزان در سالیان ابتدایی حدود ۲ تا ۳ سانتی متر در سال بود، در فاصله سالیان ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵ به حدود ۲۰ سانتی متر در سال رسیده و در سال ۲۰۲۶ هم کاهش ۲۳ سانتی متری ثبت شده است.
وی با اشاره به اینکه هر پنج کشور حاشیه دریای خزر به نسبت های مختلف تحت تاثیر این رخداد اقلیمی و محیط زیستی قرار گرفته اند، اظهار داشت: بر مبنای بررسی تاریخچه تراز دریای خزر، روند کاهش تراز از حدود سال ۱۹۹۵ آغاز شد، اما در سالیان نخست شدت آن به اندازه ای نبود که حساسیت جدی کشورهای منطقه را برانگیزد.
معاون محیط زیست دریایی و تالاب های سازمان حفاظت محیط زیست اضافه کرد: میانگین کاهش تراز خزر تا سال ۲۰۲۰، یعنی بعد از گذشت حدود ۲۵ سال از آغاز این روند، حدود ۷.۵ سانتی متر در سال بود، اما از سال ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵ این میزان به حدود ۲۰ سانتی متر در سال افزایش پیدا کرد که کاهش بسیار قابل ملاحظه ای به حساب می آید.
لاهیجان زاده اضافه کرد: در سال ۲۰۲۶ هم کاهش حدود ۲۳ سانتی متری تراز دریای خزر ثبت شده و این روند ممکنست با شدت بیشتری ادامه پیدا کند. مدلهای موجود نشان می دهند که دست کم تا سال ۲۰۵۰، در صورت تداوم شرایط فعلی، کاهش تراز دریا می تواند با شدت حداقل ۲۰ سانتی متر در سال ادامه داشته باشد.
وی ضمن اشاره به تفاوت میزان پسروی آب در قسمت های مختلف خزر اظهار داشت: به علت عمق کمتر بخش شمالی دریای خزر که کشورهای قزاقستان و تا حدودی آذربایجان و ترکمنستان را دربرمی گیرد، میزان پسروی آب در این مناطق بسیار شدیدتر است و حتی گزارش هایی از پسروی ۱۰ تا ۲۰ کیلومتری آب در تعدادی مناطق عرضه شده که بنادر این کشورها را به شدت تحت تاثیر قرار داده است.
معاون سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به اینکه آثار این روند در ایران هم قابل مشاهده می باشد، اظهار داشت: در کشور ما بیشترین آثار کاهش تراز در استان گلستان مشاهده می شود و در مازندران و گیلان هم این پسروی وجود دارد و می تواند بر شرایط ساحلی و بستر دریا اثرگذار باشد.
تهیه طرح منطقه ای برای مقابله و سازگاری با کاهش تراز خزر
لاهیجان زاده ضمن اشاره به اقدامات کشورهای حاشیه خزر برای مواجهه با این پدیده اظهار داشت: بنابراین هماهنگی منطقه ای در حال انجام می باشد و یک طرح منطقه ای تهیه شده که مقرر است فردا به امضا برسد. این طرح جزییات گوناگونی دارد که کشورهای حاشیه خزر باید در رابطه با آنها به توافق برسند تا بتوانند اقدامات مشترکی برای مقابله و سازگاری با این پدیده انجام دهند.
وی اضافه کرد: با توجه به این که روند کاهش تراز دریای خزر دست کم برای ۲۵ سال آینده ادامه خواهد داشت، موضوع سازگاری با این شرایط اهمیت زیادی دارد و باید برای آثار آن در قسمت های مختلف برنامه ریزی شود.
معاون محیط زیست دریایی و تالاب های سازمان حفاظت محیط زیست همینطور از برگزاری نشست دیگری در ترکمنستان طی حدود دو هفته بعد آگاهی داد و اظهار داشت: رئیس دولت و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست در این جلسه حضور خواهند داشت و در حاشیه آن هم نشستی با موضوع تراز دریای خزر برگزار می گردد تا این مورد در سطوح عالی و با حضور رؤسای جمهور کشورهای منطقه بررسی شود و در رابطه با آن تصمیم گیری شود.
تغییر اقلیم و افزایش تبخیر؛ مهم ترین عامل کاهش تراز خزر
لاهیجان زاده در رابطه با دلایل تأثیرگذار بر کاهش تراز دریای خزر هم اظهار داشت: بر مبنای مطالعات انجام شده از طرف کشورهای مختلف و همینطور بررسی های مشترک، بیشترین اثرگذاری در ارتباط با تغییر اقلیم و افزایش تبخیر است.
وی توضیح داد: شدت تبخیر در دریای خزر به میزان قابل توجهی بالا رفته و بعد از آن، کاهش آورد رودخانه ها به خزر از دیگر دلایل تأثیرگذار محسوب می شود؛ هرچند سهم کاهش ورودی رودخانه ها در مقایسه با اثر تغییر اقلیم و افزایش تبخیر، بسیار کمتر است.
معاون محیط زیست دریایی و تالاب های سازمان حفاظت محیط زیست ضمن اشاره به این که حدود ۸۰ درصد آب ورودی به دریای خزر از راه رودخانه ها تأمین می شود، اظهار داشت: ۲۰ درصد باقیمانده هم در ارتباط با رودخانه هایی است که از چهار کشور دیگر حاشیه خزر وارد این دریا می شوند. سهم ایران از ورودی رودخانه ها به خزر حدود ۵ درصد است.
وی اضافه کرد: کاهش ورودی رودخانه ها هم خود تحت تاثیر دو عامل اصلی قرار دارد؛ نخست کاهش بارش در عرصه های آبریز این رودخانه ها و دوم راه اندازی سد بر روی رودخانه ها. برای مثال، رودخانه ولگا که به علت حجم بالای آبی که وارد دریای خزر می کند، اهمیت زیادی دارد، طی سالیان اخیر با کاهش آورد مواجه بوده است.
لاهیجان زاده ضمن اشاره به سابقه سدسازی در عرصه آبریز ولگا اظهار داشت: بررسی تاریخچه سدسازی ها نشان میدهد بعد از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، سدسازی گسترده ای در این عرصه انجام نشده و بخش عمده سدهای موجود به اواخر دهه ۱۹۹۰ بازمی گردد. حدود ۱۰ تا ۱۱ سد بزرگ در این عرصه وجود دارد.
وی با اشاره به اینکه سهم کاهش آورد رودخانه ها در مقایسه با تغییرات اقلیمی محدودتر است، اضافه کرد: میزان تبخیر در دریای خزر عددی حدود ۳۰۰ تا ۳۶۰ میلیارد مترمکعب را نشان می دهد، در حالیکه تغییرات در ارتباط با ورودی رودخانه ها بسیار کمتر از این میزان است و حدود ۱۰ درصد از این تغییرات را شامل می شود.
معاون محیط زیست دریایی و تالاب های سازمان حفاظت محیط زیست تصریح کرد: ازاین رو افزایش دما و شدت گرفتن تبخیر، اثر بسیار چشمگیرتری نسبت به کاهش ورودی رودخانه ها بر تراز دریای خزر دارد، اما کاهش آورد رودخانه ها هم علی ای حال سهم خویش را در این روند دارد.
تدوین برنامه سازگاری دستگاههای مختلف با کاهش تراز خزر
لاهیجان زاده همینطور از تدوین برنامه ای برای سازگاری با دستاوردهای کاهش تراز دریای خزر آگاهی داد و اظهار داشت: حدود ۱۰ روز پیش، برنامه ای توسط دفتر آمایش سازمان برنامه و بودجه و با همکاری وزارت خانه های مختلف تهیه شده است تا موضوع سازگاری با این پدیده مورد توجه قرار گیرد.
وی اضافه کرد: در این برنامه، دستگاههای مختلفی که ممکنست از کاهش تراز دریای خزر تاثیر بپذیرند، برنامه های خویش را برای سازگاری با شرایط پیش رو عرضه کرده اند و کوشش شده است مجموعه اقدامات مورد نیاز در قسمت های مختلف مورد توجه قرار گیرد.
هنوز علت قطعی تلفات فک های خزری مشخص نیست
معاون محیط زیست دریایی و تالاب های سازمان حفاظت محیط زیست، ضمن اشاره به مطالعات انجام شده در رابطه با دلایل تلفات فک های خزری اظهار داشت: کشور قزاقستان در چند مورد، نتایج فعالیتهای علمی و مطالعات خویش را به شکل خلاصه برای ایران هم ارسال کرده است و با توجه به این که این کشور بیشترین مطالعات را روی فک خزری انجام داده، اطلاعات ارزشمندی دراین خصوص در اختیار دارد.
وی اضافه کرد: از نظر شرایط دمایی، زیستگاه های بخش شمالی دریای خزر شرایط مناسب تری برای فک های خزری دارند؛ چونکه دمای پایین تر این مناطق با زیستگاه هایی که این گونه در قسمت های سردسیر بطور معمول در آنها زندگی می کند، تطابق بیشتری دارد. البته ممکنست فک ها به شکل موردی و در دوره هایی برای تغذیه یا سایر نیازها به مناطق جنوبی تر مهاجرت کنند.
معاون محیط زیست دریایی و تالاب های سازمان حفاظت محیط زیست اضافه کرد: یکی از اشکالات در بررسی دلایل تلفات اینست که لاشه هایی که در سواحل ایران، همچون سواحل مازندران، پیدا می شوند، به طور معمول یک تا دو هفته از زمان مرگ آنها گذشته است و بنابراین، امکان انجام خیلی از مطالعات و آزمایش های علمی روی آنها وجود ندارد.
لاهیجان زاده اظهار داشت: محققان قزاقستانی با ایجاد یک بخش پژوهشی ویژه، مطالعات گسترده ای در رابطه با دلیلهای تلفات فک های خزری انجام داده اند، اما در گزارشات آنها هم عوامل مختلفی بعنوان احتمال طرح شده و هنوز نمی توان با قاطعیت یک عامل مشخص را علت مرگ ومیر این گونه اعلام نمود.
وی اظهار داشت: مجموعه ای از عوامل طبیعی و انسانی در مطالعات محققان قزاقستان مورد بررسی قرار گرفته است؛ همچون امکان رخداد زمین لرزه در بستر دریای خزر که می تواند باعث خروج برخی گازها یا مواد از بستر دریا و اثرگذاری بر زیستمندان شود، همینطور فعالیتهای نفتی و آلودگی های ناشی از آن.
معاون محیط زیست دریایی و تالاب های سازمان حفاظت محیط زیست اضافه کرد: موضوع تغییر اقلیم هم در مطالعات قزاقستان با جدیت مورد توجه قرار گرفته است؛ چونکه تغییرات اقلیمی سبب شده زیستگاه هایی که در سالهای قبل در فصل سرد همواره با یخ و برف همراه بوده و شرایط مناسبی جهت زندگی فک های خزری ایجاد می کردند، یا دیگر یخ زدگی نداشته باشند یا دوره یخ زدگی آنها بسیار کوتاه تر شود.
لاهیجان زاده اضافه کرد: از طرفی، زیستگاه هایی که محل تأمین غذای فک های خزری، همچون برخی گونه های ماهی، بوده اند هم گرفتار تغییر شده و جمعیت بعضی از این منابع غذایی به شدت کم شده است.
وی خاطرنشان کرد: در گزارشات علمی قزاقستان، عوامل مختلف دیگری همچون عوامل میکروبی و ویروسی هم مورد بررسی قرار گرفته و محققان احتمال داده اند که این عوامل به شکل منفرد یا تجمعی بتوانند در مرگ ومیر فک های خزری نقش داشته باشند؛ با این وجود، هنوز نمی توان یک عامل مشخص را بعنوان علت قطعی تلفات معرفی نمود.
ضرورت پایش مشترک و اشتراک داده های کشورهای حاشیه خزر
معاون محیط زیست دریایی و تالاب های سازمان حفاظت محیط زیست در ادامه ضمن اشاره به اهمیت پایش آلودگی ها و ورودی های مختلف به دریای خزر اظهار داشت: یکی از منابع ورود آلودگی ها به دریای خزر، منابع رودخانه ای است؛ چونکه مواد مختلف می توانند در طول مسیر رودخانه وارد آب شوند و در نهایت به خزر برسند.
وی اضافه کرد: در یک ماه اخیر یکی از موضوعات مهم مورد بحث، مسئله اندازه گیری و پایش میزان ورودی های مختلف به دریای خزر در کشورهای حاشیه این دریا بوده است.
لاهیجان زاده اظهار داشت: یکی از موضوعات مورد تاکید اینست که بتوانیم داده های در ارتباط با پایش را در یک بستر مشترک میان کشورهای حاشیه خزر به اشتراک بگذاریم تا اطلاعات در اختیار همه کشورها قرار گیرد، اما این مورد هنوز به توافق نهائی نرسیده است.
وی اضافه کرد: دست کم دو یا سه کشور اعلام نموده اند که برای اشتراک گذاری داده های داخلی خود در سطح منطقه ای، نیازمند دریافت مجوز از مراجع قانونی و بالادستی خود هستند و ازاین رو این مورد باید در سطوح بالاتر مورد بررسی و حل وفصل قرار گیرد.
معاون محیط زیست دریایی و تالاب های سازمان حفاظت محیط زیست اظهار داشت: این مسئله چه در اجلاس پیش رو و چه در نشست های بعدی همچنان مورد پیگیری قرار خواهد گرفت.
وی ضمن اشاره به پروتکلهای همکاری میان کشورهای حاشیه خزر اضافه کرد: از مجموع پنج پروتکل، چهار پروتکل نهائی شده و به مرحله اجرا رسیده است، اما پروتکل در ارتباط با پایش به علت حساسیت موضوع داده ها، چندین سال است که درحال مذاکره است تا در رابطه با نحوه انجام پایش و چگونگی قرار گرفتن داده ها در یک بستر مشترک و قابل دسترس برای کشورهای عضو به توافق برسند.
معاون محیط زیست دریایی و تالاب های سازمان حفاظت محیط زیست، ضمن اشاره به موضوع محافظت از تنوع زیستی دریای خزر اظهار داشت: دراین خصوص یک مطالعه جامع انجام و اطلس تنوع زیستی دریای خزر تهیه شد که سال قبل به پایان رسید و از این اطلس هم رونمایی گردید.
وی اضافه کرد: حال اطلاعات بسیار دقیقی از تنوع زیستی دریای خزر در اختیار داریم و گونه های در معرض خطر هم در این مطالعه مشخص شده اند. در این بین، گونه های شاخصی مانند فک خزری و ماهیان خاویاری از اهمیت ویژه ای برخوردار می باشند، اما اطلاعات عرضه شده در این گزارش به این گونه ها محدود نمی شود و وضعیت سایر گونه های خزر هم مورد بررسی قرار گرفته است.
لاهیجان زاده با اشاره به اینکه پشتیبانی از گونه های در معرض خطر و در معرض انقراض بارها در جلسات مشترک مطرح گردیده است، اظهار داشت: این مورد نیازمند همکاری جمعی کشورهای حاشیه خزر است. برای مثال، اگر قرار باشد ماهیان خاویاری خزر به شرایط مطلوب بازگردند، اجرای پروژه های مشترک میان کشورهای منطقه لازم است.
وی اضافه کرد: در گذشته در کشورهایی مانند روسیه و قزاقستان، شکار فک خزری به سادگی انجام می شد، اما با کوشش های صورت گرفته، این شکار حال در این کشورها ممنوع شده و در قزاقستان حتی برخورد با متخلفان هم صورت می گیرد. این اقدامات به شکل مرحله ای درحال پیشرفت است.
معاون محیط زیست دریایی و تالاب های سازمان حفاظت محیط زیست تاکید کرد: خوشبختانه توانسته ایم اطلاعات جامعی در رابطه با وضعیت خزر، دست کم در محدوده آبی کشورمان، به دست آوریم و ضروری است کشورهای همسایه هم مطالعات مشابهی انجام دهند تا داده های به دست آمده میان آنها به اشتراک گذاشته شود و اقدامات منطقه ای برای محافظت از تنوع زیستی خزر شکل بگیرد.
وی اظهار داشت: هم اکنون تمرکز ما بر فک خزری است و طرح پیشنهادی ایران دراین خصوص بعنوان یکی از موفقیتهای اجلاس مورد پذیرش قرار گرفته است. همینطور کشورهای حاشیه خزر طی چند سال گذشته، بخصوص روسیه، اقدامات نسبتاً خوبی برای احیای ماهیان خاویاری انجام داده اند و این مورد هم همچنان در دستور کار قرار دارد.
پسروی خزر؛ از تهدید تالاب ها تا احتمال ایجاد کانون های جدید گردوغبار
لاهیجان زاده در ادامه ضمن اشاره به دستاوردهای پسروی دریای خزر اظهار داشت: موضوع تبعات جانبی پسروی خزر و این که این پدیده چه طور می تواند کشورهای منطقه را تحت تاثیر قرار دهد، از موضوعات مهم مورد بررسی است و باید در رابطه با اقدامات موردنیاز برای مواجهه با این آثار و تبعات تصمیم گیری شود.
وی اضافه کرد: از سال گذشته، سازمان برنامه و بودجه کشور تهیه طرح جامع آثار پسروی دریای خزر و راهکارهای مواجهه با این آثار را شروع کرد و این سند حدود ۱۰ روز پیش به تصویب شورایعالی آمایش سرزمین رسید و در گام بعدی باید در دولت هم به تصویب برسد.
معاون محیط زیست دریایی و تالاب های سازمان حفاظت محیط زیست اضافه کرد: در این مطالعه، ابعاد مختلف موضوع مورد بررسی قرار گرفته است. بحث تاثیر پسروی خزر بر رطوبت منطقه و جنگلهای هیرکانی موضوعی پیچیده است و نمی توان به آسانی در رابطه با میزان و نحوه این اثرگذاری اظهارنظر کرد، اما آن چه مسلم است این که با ادامه پسروی، تالاب ها با صدمه های بسیار جدی مواجه خواهند شد.
وی خاطرنشان کرد: اقداماتی که دراین خصوص صورت می گیرد، در تعدادی موارد می تواند جنبه موقت داشته باشد و فقط زمان موردنیاز برای انجام اقدامات اساسی تر را در اختیار ما قرار دهد.
لاهیجان زاده همینطور نسبت به احتمال ایجاد کانون های جدید گردوغبار در پی پسروی خزر گوشزد نمود و اظهار داشت: در کشورهای ترکمنستان و قزاقستان هم کانون های فعال گردوغبار وجود دارد و اگر روند پسروی با همین شدت ادامه پیدا کند، احتمال ایجاد کانون های جدید گردوغبار افزایش خواهد یافت.
وی اضافه کرد: هم اکنون بخشی از آلودگی هوای شمال شرق کشور ما هم از کانون های گردوغبار واقع در این دو کشور متأثر می شود و با تشدید پسروی خزر، این مسئله می تواند ابعاد بیشتری پیدا کند.
مدیریت پسماند؛ یکی از چالش های اصلی استانهای شمالی
معاون محیط زیست دریایی و تالاب های سازمان حفاظت محیط زیست در ادامه ضمن اشاره به وضعیت مدیریت پسماند در استانهای ساحلی شمال کشور اظهار داشت: موضوع مدیریت پسماند در استانهای ساحلی شمال در سطوح مختلف و حتی در قوانین برنامه پنج ساله مورد توجه قرار گرفته و بعنوان یک اولویت مطرح گردیده است.
وی اظهار داشت: بر مبنای قانون مدیریت پسماند، سازمان حفاظت محیط زیست در عرصه مدیریت اجرائی پسماندهای شهری نقش اجرائی ندارد و مسئولیت اصلی دراین خصوص بر عهده شهرداری هاست. سازمان حفاظت محیط زیست و مرکز بهداشت وزارت بهداشت هم نقش نظارتی دارند.
لاهیجان زاده با اشاره به اینکه پسماند و شیرابه حاصل از آن یکی از اساسی ترین معضلات استانهای شمالی است، اظهار داشت: در سالیان اخیر فعالیتهای مختلفی انجام شده است. در اخبار هم در رابطه با زباله سوزهایی که در چند شهر شمالی راه اندازی شده یا درحال راه اندازی هستند، مطالبی انتشار یافته و یکی از این طرح ها هم همین هفته به بهره برداری رسید، اما این اقدامات هنوز نتوانسته اند وضعیت پسماند در استانهای شمالی را به شرایط مطلوب برسانند.
وی اضافه کرد: در قالب کمک های بین المللی هم اعتبار محدودی از طرف روسیه برای مدیریت پلاستیک در سواحل شمالی و مواجهه با ورود میکروپلاستیک و پلاستیک به دریای خزر اختصاص یافته که مقرر است در قالب یک فعالیت پایلوت در تعدادی شهر های ساحلی مورد استفاده قرار گیرد.
معاون محیط زیست دریایی و تالاب های سازمان حفاظت محیط زیست اضافه کرد: متاسفانه علاوه بر این که زباله در محدوده هایی مانند حاشیه ساحل و مناطق جنگلی تخلیه می شود، مدیریت مناسبی هم بر این پسماندها صورت نمی گیرد و شیرابه حاصل از آنها یا به سفره های آب زیرزمینی نفوذ می کند یا از راه رودخانه های مجاور مجدداً به دریا و تالاب ها راه می یابد.
وی ضمن اشاره به تالاب انزلی اظهار داشت: در این تالاب هم بخشی از شیرابه و فاضلاب به شکل غیرمستقیم و از راه رودخانه ها وارد می شود و این مسئله بر وضعیت محیط زیست منطقه تاثیر می گذارد.
لاهیجان زاده اضافه کرد: سازمان حفاظت محیط زیست در عرصه محیط زیست انسانی، دفتر پسماند دارد که بخش مهمی از فعالیتهای خویش را به وضعیت پسماند در شمال کشور مختص کرده است. در مجلس و دولت هم اعتبارات ویژه ای برای این مورد درنظر گرفته شده، اما علیرغم این اقدامات، هنوز وضعیت پسماند در شمال به شرایط مطلوب نرسیده است.
وی اظهار داشت: وضعیت پسماند در استانهای شمالی بارها در کارگروه ملی پسماند که با ریاست معاون اجرائی رئیس دولت برگزار می شود، توسط رئیس سازمان حفاظت محیط زیست طرح شده و تصمیماتی هم دراین خصوص اتخاذ شده است. امیدواریم توجه ویژه ای به این مورد صورت گیرد.
پیشنهاد دریافت سهمی از عوارض خودرو ها برای مدیریت پسماند شمال
معاون محیط زیست دریایی و تالاب های سازمان حفاظت محیط زیست اضافه کرد: سازمان حتی یک گام فراتر گذاشت و در لایحه بودجه سالهای قبل پیشنهاد کرد از خودروهایی که وارد استانهای شمالی می شوند، در همان بخش عوارضی مسیر، سهمی برای مدیریت پسماند دریافت شود.
وی اضافه کرد: با توجه به این که جمعیت زیادی هر هفته به استانهای شمالی رجوع می کنند و این افراد هم در تولید پسماند نقش دارند، پیشنهاد شد بخشی از هزینه مدیریت پسماند از این محل تأمین شود، اما متاسفانه این پیشنهاد که از طرف دولت طرح شده بود، در مجلس رای نیاورد.
لاهیجان زاده ابراز امیدواری کرد که این پیشنهاد در لایحه بودجه سال ۱۴۰۶ مجدداً مطرح شود و با تصویب آن، اعتبار و بودجه ای پایدار برای مدیریت پسماند در شهر های شمالی اختصاص پیدا کند.
وی اضافه کرد: همینطور تلاش هایی جهت استفاده از فناوری و ظرفیت شرکت های دانش بنیان در مدیریت پسماند انجام شده است. پروژه ای در اصفهان اجرا شده که با استفاده از ظرفیت شرکت های دانش بنیان توانسته بخشی از مشکل شیرابه و مدیریت پسماند را حل کند و دو هفته پیش هم از این پروژه بازدید شد.
معاون محیط زیست دریایی و تالاب های سازمان حفاظت محیط زیست اظهار امیدواری کرد استانداری های گیلان و مازندران بتوانند از این تجربه استفاده نمایند و اضافه کرد: در استان گیلان، وضعیت مدیریت پسماند یکی از دو موضوع اصلی سفر رئیس دولت است و موضوع دیگر، وضعیت تصفیه خانه های فاضلاب این استان است که برای آن هم اعتبار مناسبی درنظر گرفته شده و می تواند باعث یک جهش در این عرصه شود.
میکروپلاستیک ها؛ آلاینده هایی که می توانند وارد زنجیره غذایی شوند
لاهیجان زاده در ادامه ضمن اشاره به اهمیت موضوع میکروپلاستیک ها اظهار داشت: موضوع میکروپلاستیک بسیار جدی است، چونکه پلاستیک در طبیعت به آسانی از بین نمی رود و برای تجزیه آن ممکنست صدها سال زمان نیاز باشد.
وی اضافه کرد: پلاستیک در فرایند تجزیه به طور معمول به ذرات بسیار ریز تبدیل می شود که حتی در ابعاد نانو قابل شناسایی هستند و این ذرات در آب های دریایی و رسوبات هم وجود دارند.
وی اظهار داشت: اگر میکروپلاستیک وارد آب آشامیدنی شود، به علت اندازه بسیار کوچک ذرات، این نگرانی وجود دارد که بتواند وارد بدن انسان شود و دستاوردهای بعدی بوجود آورد. همینطور میکروپلاستیک ها می توانند ناقل سایر آلاینده ها باشند؛ برای نمونه فلزات سنگین می توانند روی این ذرات قرار گیرند و از این راه وارد زنجیره غذایی انسان و شبکه زیستی شوند.
لاهیجان زاده اضافه کرد: ترکیبات آلی و مواد آلی خطرناک هم می توانند از راه میکروپلاستیک ها منتقل شوند؛ ازاین رو میکروپلاستیک ها علاوه بر این که خودشان مشکل ساز هستند، می توانند بعنوان حامل سایر آلاینده ها هم عمل کنند.
وی اظهار داشت: بنابراین موضوع کاهش مصرف پلاستیک بطور جدی درحال پیگیری است. در تعدادی کشورها مصرف برخی محصولات پلاستیکی ممنوع شده و در خیلی از کشورهای اروپایی هم سال هاست محدودیت هایی برای مصرف آنها اعمال و فرایند بازیافت با سرعت به انجام می رسد تا این مواد وارد طبیعت نشوند.
دو راهکار برای کاهش آلودگی پلاستیکی
معاون محیط زیست دریایی و تالاب های سازمان حفاظت محیط زیست تاکید کرد: دراین خصوص باید دو اقدام اساسی انجام دهیم؛ نخست در قسمت مصرف، باید آگاهی رسانی را به جایی برسانیم که مصرف پلاستیک از سبد مصرفی مردم بیرون برود و دوم، باید برای مدیریت آن چه تولید شده است، سازوکار مناسبی داشته باشیم.
وی اضافه کرد: در طرح های محدودی که مقرر است به شکل پایلوت در کشورهای ساحلی اجرا شود، موضوع جمع آوری پلاستیک و آموزش مردم هم درنظر گرفته شده است.
لاهیجان زاده ضمن اشاره به افزایش قیمت پلاستیک در ایران در پی صدمه دیدن برخی واحدهای پتروشیمی در جریان جنگ اخیر اظهار داشت: هم اکنون شاهد تغییر رفتار بخشی از مردم هستیم؛ برای نمونه اشخاصی که برای خرید نان رجوع می کنند، کیسه های پارچه ای همراه خود می آورند و کمتر از کیسه های پلاستیکی استفاده می نمایند.
وی اضافه کرد: برخی صنایع هم اعلام نموده اند که بسته بندی ها و مواد پلاستیکی مورد استفاده را باردیگر از مردم تحویل می گیرند. این چرخه پیش از این هم در تعدادی کشورهای پیشرفته وجود داشته و الان باید تلاش نماییم چنین رفتاری در کشور هم به یک فرهنگ نهادینه شده در بین مردم و صنایع تبدیل گردد.
کنوانسیون تهران؛ چارچوب همکاری پنج کشور حاشیه خزر
لاهیجان زاده در ادامه در رابطه با اهمیت کنوانسیون تهران اظهار داشت: باید به این مورد توجه کرد که اگر کنوانسیون تهران که با پیشنهاد ایران به وجود آمد، وجود نداشت، شاید انسجام ها و موضوعات مشترک محیط زیست میان کشورهای حاشیه خزر هم به این شکل مطرح نمی شد و ممکن بود شرایط به مراتب دشوارتر شود.
وی اضافه کرد: کنوانسیون تهران در سال ۱۳۸۵ لازم الاجرا شد، اما پنج پروتکل ذیل آن تعریف شده که تصویب و لازم الاجرا شدن آنها بتدریج در حال انجام می باشد. پروتکل ارزیابی اثرات محیط زیست فرامرزی هم سال قبل به تصویب رسید.
معاون محیط زیست دریایی و تالاب های سازمان حفاظت محیط زیست توضیح داد: لازم الاجرا شدن هر پروتکل به شرط تصویب دولت و مجالس تک تک کشورهای عضو است و اگر حتی یک کشور پروتکل را تصویب نکند، آن پروتکل در آن چارچوب مورد انتظار، قابلیت اجرائی کامل پیدا نمی کند.
وی اظهار داشت: بعد از لازم الاجرا شدن پروتکل ارزیابی اثرات محیط زیست فرامرزی، هر پروژه بزرگ مقیاسی که بر دریای خزر اثرگذار باشد، باید به شکلی بررسی شود که کشورهای دیگر هم بتوانند نظر خویش را اعلام کنند و نسبت به نداشتن آثار منفی پروژه بر خزر اطمینان حاصل کنند.
لاهیجان زاده اضافه کرد: چهار پروتکل تا حالا نهائی شده و سه پروتکل هم تا امروز وارد مرحله اجرا شده اند و پروتکلهای قبلی هم طی سالهای قبل بتدریج تصویب و اجرائی شده اند.
وی ضمن اشاره به برگزاری مستمر نشست های کارشناسی اظهار داشت: حدودا هر ماه در یکی از کشورهای حاشیه خزر، موضوعات محیط زیستی این دریا مورد بررسی قرار می گیرد و دیدگاه محققان آن کشورها هم در این فرایند دخیل است.
تغییر اقلیم؛ نگرانی مشترک کشورهای حاشیه خزر
معاون محیط زیست دریایی و تالاب های سازمان حفاظت محیط زیست ضمن اشاره به گزارش عرضه شده از طرف معاون وزیر ترکمنستان در افتتاحیه نشست کارشناسی اظهار داشت: گزارش بسیار کاملی عرضه شد و اقدامات خوبی در این کشور در حال انجام می باشد.
وی اضافه کرد: با وجود این که خط ساحلی ترکمنستان حدود ۲۰۰ کیلومتر است، این کشور اقدامات مختلفی برای محافظت از ماهیان خاویاری، رفع آلودگی و پیشگیری از ورود آلاینده ها به دریای خزر انجام می دهد و اگر همه کشورهای منطقه با همین جدیت همکاری کنند، میتوان در آینده اقدامات مؤثری برای محافظت از خزر اجرا کرد.
لاهیجان زاده اظهار داشت: شاید در شرایط فعلی، تنها نگرانی عمده ای که بالاتر از سایر موارد به محیط زیست جهانی مربوط می شود، موضوع تغییر اقلیم باشد.
همکاری منطقه ای برای مواجهه با آلودگی نفتی
وی همینطور در رابطه با پروتکل مواجهه با آلودگی نفتی اظهار داشت: اولین پروتکل مورد توافق پنج کشور، پروتکل مواجهه با آلودگی نفتی بود که با سرعت بیشتری لازم الاجرا شد.
معاون محیط زیست دریایی و تالاب های سازمان حفاظت محیط زیست اضافه کرد: در کشور ما هم یکی از نقاط کانونی مواجهه با آلودگی نفتی با مسئولیت سازمان بنادر فعالیت می کند و هر سال رزمایش هایی برای مواجهه با این نوع آلودگی برگزار می گردد.
وی اضافه کرد: ایران در حوزه مواجهه با آلودگی نفتی دریای خزر در مقایسه با برخی دیگر از پروتکل ها پیشرفت خوبی داشته و کشورهای حاشیه خزر هم همکاری مناسبی دراین خصوص دارند.
لاهیجان زاده اظهار داشت: تجهیزات مناسبی در شمال کشور مستقر شده، سازمان بنادر برای این مورد کشتی و تجهیزات پیش بینی کرده و دوره های آموزشی هم انجام می شود. دستگاههای در رابطه با آلودگی نفتی هم ارتباط مناسبی با یکدیگر دارند و در صورت وقوع حادثه، اطلاع رسانی به سرعت انجام و تجهیزات و شناورها برای مواجهه با آلودگی اعزام می شوند.
۴۵ بند پیشنهادی برای بیانیه اجلاس؛ ۲۸ بند نهائی شد
وی در ادامه در رابطه با اسناد اجلاس کاپ خزر توضیح داد: قبل از برگزاری هر اجلاس کاپ، حدود دو تا سه ماه قبل، مجموعه ای از اسناد توسط پنج کشور مورد بررسی قرار می گیرد و در صورت رسیدن به توافق پنج کشور، این اسناد در روز اجلاس برای تأیید و امضای وزرا عرضه می شود.
لاهیجان زاده اضافه کرد: در کنار این اسناد، اطلاعیه ای هم تنظیم می شود که در اختتامیه اجلاس به امضای همه کشورها می رسد و قرائت می شود. این بیانیه در حقیقت نقشه راه حداقل دو سال آینده، تا برگزاری اجلاس بعدی، خواهد بود و تعهدات و اقداماتی که کشورها در این دوره باید انجام دهند، در آن مورد توجه قرار می گیرد.
وی اظهار داشت: در پیشنویس بیانیه، ابتدا ۴۵ بند از طرف کشورها پیشنهاد شد. بعد از بررسی بند به بند، مشخص شد هشت بند تکراری و مشترک هستند که از متن کنار گذاشته شدند. از مجموع بندهای باقیمانده، ۲۸ بند تا شب گذشته مورد بررسی قرار گرفته و نهائی شده و ۱۰ بند دیگر هم درحال بررسی است.
برنامه منطقه ای محافظت از فک خزری در دستور کار اجلاس
معاون محیط زیست دریایی و تالاب های سازمان حفاظت محیط زیست اظهار داشت: در مواردی که تا ساعت ۱۲ شب گذشته به تأیید رسیده، بر اجرای پروتکل مسکو تاکید شده و همینطور اجرای پروتکل ارزیابی اثرات محیط زیست فرامرزی که تصویب آن سال قبل انجام شده، مورد توجه قرار گرفته است.
وی اضافه کرد: همینطور از کشورهایی که هنوز پروتکل عشق آباد را تصویب نکرده اند، دعوت شده است این پروتکل را به تأیید برسانند و امیدواریم این پروتکل هم به تصویب نهائی کشورهای عضو برسد.
لاهیجان زاده اضافه کرد: بر ادامه کار روی پروتکل پایش هم تاکید شده است؛ پروتکلی که بر مبنای آن باید پایش محیط زیست صورت گیرد و اطلاعات حاصل از آن میان کشورهای حاشیه خزر به اشتراک گذاشته شود. تأیید این پروتکل هم در سند امروز مورد توجه قرار گرفته است.
وی اظهار داشت: یکی از اقدامات مهمی که با استقبال مواجه گردید، پیشنهاد ایران برای تهیه برنامه اقدام محافظت از فک خزری بود. ایران نمونه مشابه این برنامه را در سطح ملی انجام داده بود و این پیشنهاد هم به نام ایران ثبت گردید و امیدواریم فردا در سند نهائی به امضا برسد.
تهیه برنامه منطقه ای پایش محیط زیست خزر
معاون محیط زیست دریایی و تالاب های سازمان حفاظت محیط زیست اضافه کرد: بر نهائی و اجرائی شدن هرچه سریع تر برنامه منطقه ای پایش محیط زیست هم تاکید شده است. برای نحوه پایش دریای خزر یک برنامه منطقه ای تهیه شده که هر پنج کشور باید آنرا اجرائی کنند.
وی همینطور از تهیه پیشنویس برنامه اقدام منطقه ای در رابطه با نوسانات و تغییرات تراز دریای خزر آگاهی داد و اظهار داشت: پیشنویس این برنامه آماده شده و امیدواریم فردا کلیات آن به تصویب برسد. مباحث در ارتباط با بودجه و برنامه دو سال آینده هم درحال بررسی است و در صورت تأیید کشورهای عضو، کلیات این مورد در بیانیه اجلاس هم لحاظ خواهد شد.
لاهیجان زاده ضمن اشاره به برنامه راهبردی کنوانسیون تهران در رابطه با دریای خزر اظهار داشت: از بروزرسانی این برنامه راهبردی که قدمت زیادی دارد، استقبال شده و درخواست برای بروزرسانی آن هم مورد تأیید قرار گرفته است.
وی در آخر اظهار داشت: آن چه در بیانیه اجلاس بعنوان سند نهائی امضا می شود، مبنای برنامه جلسات و اقداماتی خواهد بود که باید طی دو سال آینده به شکل مستمر صورت گیرد تا این اقدامات نهائی شده و در اجلاس بعدی به تصویب برسد.
این مطلب را می پسندید؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب